Người đưa món mứt lạ này trở lại là Đào Duy Tài, chủ kênh Bếp trên sườn đồi. Thay vì chỉ giới thiệu thành phẩm, anh Tài chia sẻ toàn bộ hành trình phục dựng món mứt cà pháo – từ việc lần tìm tư liệu cũ cho đến quá trình làm kéo dài hàng tháng. Chính cách kể chậm rãi, tập trung vào sự cầu kỳ và tính “thất truyền” của món ăn đã khiến nội dung nhanh chóng thu hút sự chú ý, đặc biệt trong bối cảnh người trẻ ngày càng quan tâm đến các món ngon truyền thống dịp Tết.

Theo những tư liệu hiếm hoi còn sót lại, mứt cà pháo được cho là có nguồn gốc từ miền Trung, đặc biệt là Huế. Không giống các loại mứt gắn với làng nghề, món này chủ yếu tồn tại trong phạm vi gia đình, được truyền miệng qua vài thế hệ rồi dần mai một khi mứt trái cây và mứt công nghiệp trở nên phổ biến. Việc thiếu vắng công thức chuẩn và người kế tục khiến mứt cà pháo gần như “biến mất” khỏi ký ức ẩm thực của nhiều người.

Quy trình làm mứt cà pháo đòi hỏi sự kiên nhẫn kéo dài nhiều tháng. Cà pháo được chọn kỹ, rửa sạch, cắt cuống và để ráo qua đêm để giảm lượng nước, giúp quả không nứt vỡ trong các công đoạn sau. Công đoạn muối kéo dài khoảng hai tháng, với tỷ lệ năm phần cà, một phần muối. Nước muối được nấu chín, để nguội rồi đổ ngập, nén chặt. Trong thời gian này, người làm phải thay nước định kỳ để giữ màu cà trắng và hạn chế thâm, nổi váng.

Khi cà đạt độ muối, vỏ và hạt được loại bỏ một cách tỉ mỉ. Lớp vỏ mỏng được lạng sát bằng dao lam để không phạm vào phần thịt. Phần hạt được khoét ra nhưng vẫn giữ nguyên miệng quả, tạo điều kiện cho đường thấm đều khi sên.

Cà sau đó được ngâm trong nước pha cốt chanh và phơi nắng 3 ngày, mỗi ngày thay nước hai lần. Bước này giúp giảm mùi hăng, đồng thời làm quả cà chuyển dần sang sắc trắng trong. Tiếp theo là công đoạn xử lý bằng hỗn hợp rượu và phèn chua đã nấu sôi. Cà được đảo nhanh trong dung dịch rồi xả kỹ dưới nước lạnh để loại bỏ mùi phèn, giúp thịt cà săn và giữ dáng.

Khâu cuối cùng là sên cà với đường trên lửa nhỏ. Người làm phải đảo nhẹ tay và kiểm soát nhiệt để đường không đổi màu, tránh làm vỡ phần ruột rỗng bên trong. Khi đường sệt lại và bám đều, quả cà trở nên trong suốt, lộ rõ cấu trúc bên trong. Thời điểm tắt bếp quyết định chất lượng mứt: nếu sớm quá, mứt dễ chảy nước; muộn quá, mứt sẽ cứng và đục.

Thành phẩm đạt yêu cầu là những quả cà nguyên vẹn, bề mặt trong veo, không còn mùi hăng. Mứt cà pháo mang hương chanh thoang thoảng, quyện cùng mùi rượu nhẹ, vị ngọt của đường cân bằng với chút chua và chát dịu ở hậu vị.

Việc mứt cà pháo bất ngờ nổi tiếng cũng phản ánh một xu hướng rõ nét những năm gần đây: người trẻ chủ động tìm lại món ăn xưa và sử dụng mạng xã hội như một kênh quảng bá văn hóa ẩm thực. Thay vì chỉ tiêu thụ các sản phẩm sẵn có, nhiều bạn trẻ bắt đầu tò mò về những món Tết ít người biết, xem đó như một cách kết nối với ký ức gia đình và giá trị truyền thống.

Trong bối cảnh đó, các nền tảng số không chỉ là nơi lan tỏa hình ảnh món ăn lạ, mà còn trở thành không gian lưu giữ và tái hiện những công thức tưởng chừng đã thất truyền. Mứt cà pháo, từ một món quà vặt hiếm hoi trong bếp Huế xưa, nhờ mạng xã hội đã bước ra khỏi phạm vi gia đình, trở thành chủ đề được bàn luận rộng rãi mỗi dịp Tết đến.

Với nhiều người, sức hấp dẫn của món mứt này không chỉ nằm ở hương vị, mà còn ở câu chuyện phía sau – câu chuyện về những món ngon ngày Tết đang được thế hệ trẻ tìm tòi, phục dựng và lan tỏa bằng chính nhịp điệu của thời đại số

Hình ảnh: Bếp trên sườn đồi