Tâm nguyện cuối cùng của nhà nghiên cứu tuổi ngoài 80

Trong những trang đầu của bộ sách, TS. Phan Thuận Thảo – con gái của nhà nghiên cứu Phan Thuận An – đã thay mặt cha mình chia sẻ những lời tâm huyết. Ở tuổi ngoài 80, khi sức khỏe không còn cho phép tiếp tục dấn thân trên những nẻo đường điền dã, nhà nghiên cứu Phan Thuận An đã gửi gắm mong muốn cuối cùng: xuất bản một bộ sách tổng kết lại một phần sự nghiệp nghiên cứu về Huế kéo dài hơn nửa thế kỷ của mình.

Từ kho tư liệu đồ sộ gồm hơn 500 bài viết đã đăng tải trên các báo, tạp chí trung ương và địa phương từ những năm 1980 đến nay, gia đình và các cộng sự đã chắt lọc ra khoảng 100 bài viết tiêu biểu nhất để hình thành nên bộ sách “Phan Thuận An với Huế”.

Ba lát cắt sâu sắc về lịch sử, văn hóa và di sản

Bộ sách được chia làm 3 tập, tương ứng với 3 chủ đề lớn, tạo nên một bức tranh toàn cảnh và sống động về Huế:

Tập 1 - Lịch sử xứ Huế: Đưa người đọc trở lại với những mốc son và biến cố thăng trầm, từ hành trình dời phủ chúa Nguyễn, các sự kiện thất thủ Kinh đô, đến chân dung của những nhân vật lịch sử như Đào Duy Từ, vua Duy Tân, hay các thiết chế văn hóa đặc trưng như Quốc Sử Quán, trường Quốc Học...

Tập 2 - Văn hóa xứ Huế: Đi sâu vào không gian văn hóa tâm linh, nghi lễ, ẩm thực cung đình và các lễ hội dân gian. Đặc biệt, tác giả dành nhiều tâm huyết để phản biện, đính chính những quan niệm sai lệch về văn hóa Huế, đóng vai trò như một "người canh gác ký ức".

Tập 3 - Cổ tích xứ Huế: Ở đây, khái niệm “cổ tích” được hiểu theo nghĩa cổ là “di tích và cổ vật”. Tập sách là chuyến du hành qua không gian vật thể từ Hoàng Thành, điện Thái Hòa đến những kiến trúc dân gian như cầu Ngói Thanh Toàn và các bảo vật như Cửu Đỉnh, kim sách.

Một thái độ sống: “Người học Huế” suốt đời

Dù được giới học thuật và nhân dân nể trọng gọi là “nhà Huế học”, nhưng trong thâm tâm, Phan Thuận An chỉ khiêm tốn nhận mình là người “học Huế”. Với ông, việc tìm hiểu về Huế là một quá trình học hỏi không ngừng nghỉ.

Bộ sách minh chứng cho một thái độ làm việc nghiêm túc, cẩn trọng. Tác giả không chỉ nghiên cứu trên văn bản mà còn trực tiếp đi điền dã, tự tay đo đạc từng công trình kiến trúc để có số đo chính xác nhất. Những bài viết của ông vừa mang tính học thuật khắt khe của một nhà sử học, vừa thấm đẫm chất thơ và nỗi lòng hoài niệm của một người con gắn bó máu thịt với quê hương.

Điểm tựa tinh thần cho thế hệ hậu học

Đánh giá về bộ sách, TS. Nguyễn Phước Hải Trung (Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế) khẳng định, đây là một cột mốc quý giá cho nền học thuật về Huế. Ông xem nhà nghiên cứu Phan Thuận An là một "bậc thầy mẫu mực", người truyền cảm hứng và là điểm tựa tinh thần cho các thế hệ nghiên cứu trẻ sau này.

Sự góp sức của người con gái thứ hai – KTS. ThS Phan Thuận Ý trong việc sắp xếp ảnh tư liệu và cập nhật hình ảnh thực trạng các di tích đã giúp bộ sách trở nên hoàn thiện, kết nối giữa giá trị quá khứ và hơi thở hiện tại.

“Phan Thuận An với Huế” không chỉ là một bộ tư liệu quý cho những ai yêu mến Cố đô mà còn là lời tạ từ đầy ý nghĩa của một học giả đã dành trọn đời mình để suy tư và kiến giải về vùng đất văn hiến. Bộ sách hiện đã có mặt tại các hiệu sách, mang theo niềm tin rằng những giá trị văn hóa Huế sẽ còn tiếp tục lan tỏa và sống mãi với thời gian.